zonnenpark-ameland

WAT WE VERDER NOG WILLEN ONDERZOEKEN: Hoe gaan we vraag en aanbod van duurzame energie met elkaar in balans brengen? Waar kunnen we energie besparen, waar kunnen we méér energie opwekken en waar kunnen we energie slim opslaan?

EnergieNet Ameland

De gemeente Ameland ontwikkelt samen met inwoners, bedrijven en lokale partijen een innovatief energienet. Zo’n netwerk is nodig voor de verdere verduurzaming van de energievoorziening op het eiland. Het stemt vraag en aanbod van duurzame energie voortdurend op elkaar af. De ontwikkeling van een slim energienet van deze omvang is uniek in Nederland. Daarom heeft de Gemeente Ameland bij het ministerie van I&M een aanvraag gedaan voor de experimenteerstatus.

Ameland heeft al flinke stappen gezet op het gebied van duurzame energie. Desondanks zal de energievoorziening op het eiland de komende jaren nog verder en ingrijpender veranderen. Het gasverbruik verschuift bijvoorbeeld steeds meer naar elektriciteit en aardgas wordt vervangen door biogas. Daarnaast gaat de NAM haar productielocaties voor de kust en op Ameland verduurzamen, wat betekent dat het elektriciteitsnet op het eiland twee tot drie keer zoveel duurzame elektriciteit moet gaan leveren.

Het toekomstige EnergieNet Ameland gaat alle deze ontwikkelingen aan elkaar verbinden en moet er daarnaast voor zorgen dat de energievoorziening duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar blijft. Niet alleen voor de inwoners van het eiland, maar ook voor de honderdduizenden toeristen die elk jaar naar Ameland komen. Daarmee is de uitdaging voor het EnergieNet Ameland enorm. De inwoners van het eiland denken vanaf het begin actief mee over de vormgeving van hun EnergieNet Ameland. Daarvoor is onder meer een grote maquette van het eiland ontwikkeld. Die is te vinden in het Natuurcentrum.

 

Lees hier het persbericht over het Innovatieve EnergieNet Ameland

Locatie: heel Ameland
Partners: alle convenantpartners

 

Terug naar kaart naar boven

zonnenpark-ameland

WAT WE VERDER NOG WILLEN ONDERZOEKEN: Hoe kunnen we, op dagen dat het zonnepark meer energie produceert dan Ameland nodig heeft, de overtollige elektriciteit het beste opslaan?

Zonnepark Ameland

Het zonnepark op Ameland is een uniek project. Het is het eerste zonnepark van deze omvang in Nederland. Ten noorden van Ballum, bij het vliegveld, zijn op een stuk land van tien hectare groot 23.000 zonnepanelen geïnstalleerd. Het park is gekoppeld aan het elektriciteitsnet. Bij elkaar produceren de zonnepanelen in Ballum genoeg elektriciteit voor de ruim 1.500 huishoudens op Ameland, of voor het hele eiland in het laagseizoen.

Locatie Zonnepark: Ameland Airport (Ballum).
Partners: Gemeente Ameland, AEC en Eneco

Terug naar kaart naar boven

zonnenpark-ameland

WAT WE VERDER NOG WILLEN ONDERZOEKEN: Kunnen de nieuwe lampen en armaturen zo gemaakt en gebruikt worden dat de grondstoffen steeds opnieuw bruikbaar zijn?

Duurzame verlichting en groen licht

Nachtelijk kunstlicht kan de natuur behoorlijk in de war schoppen. Trekvogels raken uit de koers, nachtdieren op het land worden ontregeld en mensen hebben er soms ook last van. Jaren geleden ontdekte de NAM dat trekvogels veel minder verstoord worden door groen licht. Op Ameland is het groene licht daarom toegepast op de Veerdam en ook bij de strandovergangen.

Daarnaast bleek dat er nog veel meer mogelijk was met duurzame openbare verlichting. Convenantpartner Philips heeft een plan ontworpen voor het hele eiland. In het centrum van Hollum is al energiezuinige LED-verlichting toegepast en studenten van EnTranCe hebben de ervaringen van bewoners geëvalueerd. Op plaatsen waar het kan wordt de straatverlichting ’s nachts gedimd. Slimme verlichting (die feller wordt als er beweging is) zorgt voor een lager energiegebruik en minder lichthinder.

Het is de ambitie van Ameland om ook de andere Waddeneilanden enthousiast te maken voor duurzame en groene verlichting.

Locaties: Strandovergangen, Centrum Hollum, Verbindingsweg
Partners: Philips, NAM, gemeente Ameland

Terug naar kaart naar boven

zonnenpark-ameland

WAT WE VERDER NOG WILLEN ONDERZOEKEN: Meer nieuwe locaties voorzien van deze super brandstofcellen.

Slimme Stroom

Verspreid over Ameland zijn 45 geavanceerde brandstofcellen geplaatst die altijd elektriciteit kunnen leveren. Als het Zonnepark even wat minder elektriciteit produceert, kunnen de brandstofcellen een deel ervan aanvullen, ook als de zon niet schijnt. Een brandstofcel maakt super-efficiënt elektriciteit uit aardgas of groen gas. De toestellen staan op plaatsen (bij een sporthal, een bierbrouwerij, een hotel…) waar de restwarmte van die elektriciteitsproductie direct gebruikt kan worden. Een mooi voorbeeld van Slimme Stroom: samen met het Zonnepark en andere elektriciteitsbronnen verzorgen de brandstofcellen de duurzame elektriciteitsproductie op het eiland.

Locaties: 45 locaties verspreid over Ameland
Partners: gemeente Ameland, Eneco, GasTerra

Terug naar kaart naar boven

zonnenpark-ameland

WAT WE VERDER NOG WILLEN ONDERZOEKEN: Zijn er nog andere mogelijkheden om de energiebesparing te koppelen aan andere vormen van innovatie?

SchoolVision lichtsysteem

Duurzaamheid is meer dan duurzame energie en energiebesparing alleen. Duurzaam Ameland heeft daarom ook aandacht voor projecten op het gebied van welzijn en welbevinden. Licht speelt daarbij een belangrijke rol. De openbare verlichting ’s avonds en ’s nachts wordt zo ontworpen dat mensen zich veilig voelen en verkeerssituaties goed kunnen overzien, terwijl lichthinder zoveel mogelijk wordt beperkt. Ook overdag speelt licht een belangrijke rol. Philips ontwikkelde een lichtsysteem voor scholen, dat leerlingen en docenten helpt bij hun taken door het licht steeds aan te passen in sterkte en kleur. Uit onderzoek blijkt dat kinderen daardoor geconcentreerder zijn, zich prettiger voelen en beter presteren. Het SchoolVision lichtsysteem is toegepast bij de Burgemeester Waldaschool in Nes.

Locatie: Nes
Partners: Philips, gemeente Ameland

Terug naar kaart naar boven

zonnenpark-ameland

WAT WE VERDER NOG WILLEN ONDERZOEKEN: Wat zijn de effecten op het elektriciteitsnet als meerdere woningen in dezelfde wijk worden verwarmd met een hybride warmtepomp?

Hybride warmtepompen in woningen

In theorie is het mogelijk om een woonhuis te verwarmen met een warmtepomp. Alleen zou zo’n warmtepomp maar een paar keer per jaar zijn maximale vermogen nodig hebben: alleen op koude dagen. Dat piekvermogen maakt een warmtepomp relatief duur. De oplossing is een hybride warmtepomp. Dat is een combinatie van een kleine elektrische  warmtepomp en een gewone gasgestookte HR-ketel. De HR-ketel gebruikt aardgas en in de toekomst groen gas.

Verreweg het grootste deel van het jaar kan de warmtepomp de woning warm houden. Die paar dagen dat het echt koud is, krijgt de warmtepomp hulp van de ketel. De bewoners merken daar niets van. De voordelen: een flexibel verwarmingssysteem met een hoog rendement, dat als het moet toch veel warmte kan leveren. Op Ameland wordt de aanschaf van een hybride warmtepomp extra aantrekkelijk gemaakt. Naast een subsidie van de overheid kunnen Amelanders aanspraak maken op een extra premie van GasTerra. Zo zijn al diverse particuliere woningen uitgerust met hybride warmtepompen. Daarnaast zijn ook in woningen van het Gemeentelijke Woningbedrijf hybride warmtepompen geïnstalleerd.

Locatie: Hollum
Partners: Gasterra, gemeente Ameland

Terug naar kaart naar boven

zonnenpark-ameland

WAT WE VERDER NOG WILLEN ONDERZOEKEN: Wat is ervoor nodig om ook de andere voertuigen op het eiland helemaal te laten functioneren op duurzame energie?

Duurzaam OV

Een van de eerste projecten van Duurzaam Ameland was de bouw van een aardgastankstation voor de autobussen op het eiland. Door over te schakelen op aardgas in plaats van diesel realiseerde het vervoerbedrijf meteen een flink lagere uitstoot van fijnstof en stikstofoxiden. Maar aardgas is geen eindstation. Sinds 1 januari 2017 zet vervoerder Arriva op het eiland elektrische bussen in. Die worden opgeladen met groene stroom en rijden dan dus echt klimaatneutraal. Het aardgastankstation is daarmee een mooi voorbeeld van energietransitie in de praktijk. Zolang volledig duurzaam nog niet haalbaar was (bussen op zonnestroom of groen gas), kozen Ameland en de betrokken bedrijven voor het schoonste niet-duurzame alternatief (aardgas). Met de komst van de elektrische bussen is de volgende stap in de energietransitie ingezet.

Locatie: Nes
Partners: Eneco, GasTerra, gemeente Ameland

Terug naar kaart naar boven

zonnenpark-ameland

WAT WE VERDER NOG WILLEN ONDERZOEKEN: Hoe kan GFT-afval en slib uit de waterzuiveringsinstallatie op Ameland worden omgezet in groen gas waar de gaswarmtepompen op kunnen draaien?

Warmtepompen op (groen) gas

Een warmtepomp maakt gebruik van warmte die overal gratis aanwezig is: warmte uit de buitenlucht of warmte uit de grond bijvoorbeeld. Met wat extra energie wordt die warmte op een hoger temperatuurniveau gebracht, zodat daarmee woningen of gebouwen verwarmd kunnen worden. Veel warmtepompen gebruiken hiervoor elektriciteit, maar het kan ook heel goed met (groen) gas. Het voordeel van gaswarmtepompen is dat ze het elektriciteitsnet niet belasten en toch veel warmte kunnen leveren. Het markante Natuurcentrum op Ameland wordt verwarmd met twee innovatieve gaswarmtepompen, die zo’n 40% zuiniger zijn dan een gewone verwarmingsinstallatie. Voorlopig draait het systeem nog op aardgas, maar in de toekomst kan dat groen gas worden (bijvoorbeeld uit een vergistingsinstallatie).

Locatie: Natuurcentrum Nes
Partners: GasTerra, Eneco

Terug naar kaart naar boven

zonnenpark-ameland

WAT WE VERDER NOG WILLEN ONDERZOEKEN: Zijn er nog meer mogelijkheden om slim elektriciteit en warmte te produceren, op de plaats waar we beide het meest nodig hebben?

Warmtekrachtkoppeling: lokaal elektriciteit produceren

Elektriciteit produceren in een grote centrale heeft twee nadelen: de stroom moet vaak een lange reis afleggen naar de gebruiker en de warmte die in de centrale ontstaat gaat meestal verloren. Warmte transporteren naar een andere plek is duur en geeft veel warmteverlies. Eigenlijk is het dus slimmer om elektriciteit te produceren op de plaats waar je vooral de warmte kunt gebruiken. Dat is het principe van ‘warmtekrachtkoppeling’. De techniek – een motor met een dynamo – is betrouwbaar, efficiënt en kleinschalig.

In het kader van Duurzaam Ameland kregen de zwembaden op de vakantieparken Boomhiemke en Klein Vaarwater een eigen gasgestookte warmte-krachtinstallatie. De warmte komt goed van pas in het zwembad en de elektriciteit gaat het lokale elektriciteitsnet in.

Locaties: zwembad Boomhiemke, zwembad Klein Vaarwater
Partners: GasTerra, Eneco

Terug naar kaart naar boven

zonnenpark-ameland

WAT WE VERDER NOG WILLEN ONDERZOEKEN: Zou het interessant zijn om een tijdelijk elektriciteitsoverschot op het eiland op te slaan in het lokale gasnet?

Waterstof in aardgas

Dit is het eerste project van Duurzaam Ameland. Het idee is even simpel als overtuigend: als het mogelijk is om waterstofgas toe toevoegen aan het aardgasnet, kun je het gasnet gebruiken om duurzame energie op te slaan en te transporteren. Waterstofgas kun je namelijk produceren met duurzaam opgewekte elektriciteit.

Dat bijmengen moet natuurlijk wel veilig en probleemloos gebeuren. GasTerra, Stedin en Eneco namen de proef op de som. Eerst in het laboratorium. Toen daar bleek dat alles prima functioneerde, werd op Ameland een speciaal stukje gasnet aangelegd voor een consumententest. Veertien woningen van het wooncomplex Noorderlicht in Nes gebruikten jarenlang een mengsel van waterstof en aardgas. Conclusie: bijmengen tot twintig procent is voor de gebruikers, de apparaten en de leidingen geen enkel probleem. Het experiment trok veel internationale belangstelling. Het is intussen afgerond.

Locatie: Nes
Partners: GasTerra, Stedin, Eneco

Terug naar kaart naar boven

Een aantal van de projecten is mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van het Waddenfonds en/of de Provincie Fryslân.